Nawadnianie z deszczówki: zbiornik i pompa
System nawadniania z deszczówki składa się z rynien, filtra, zbiornika z przelewem i pompy zasilającej zraszacze. Z każdego metra kwadratowego dachu 1 mm opadu daje około 1 litra wody. Dla większego ogrodu to jednak zwykle za mało, dlatego deszczówka najlepiej działa jako uzupełnienie wodociągu lub studni.

Skąd się bierze deszczówka w systemie
Deszczówka zbierana z dachu to woda miękka, bez chloru i chętnie wykorzystywana do podlewania. Zasada działania jest prosta: rynna zbiera wodę, filtr odsiewa liście i zanieczyszczenia, woda trafia do zbiornika, a pompa tłoczy ją do rur z zraszaczami. Żeby całość działała w sposób zautomatyzowany, pompę włącza sterownik lub czujnik ciśnienia.
Deszczówka to jedno z kilku źródeł. Pozostałe, czyli wodociąg i studnię, porównujemy w artykule skąd wziąć wodę do nawadniania. Dobór konkretnego rozwiązania robi się w projekcie nawadniania, bo zależy od zapotrzebowania ogrodu i dostępnego miejsca.
Ile wody z dachu
Najprościej liczy się tak: 1 mm opadu na 1 m² powierzchni dachu to około 1 litr wody. Dach o powierzchni 100 m² daje więc około 100 litrów przy opadzie 1 mm i około 1000 litrów przy opadzie 10 mm. Realnie część wody zostaje na dachu i w rynnach, dlatego do obliczeń przyjmuje się współczynnik spływu mniejszy niż 100 procent, zależny od pokrycia.
Wielkość zbiornika nie ma sensu liczyć "na oko". Trzeba porównać dwie liczby: ile wody możesz zebrać w typowym okresie oraz ile ogród zużywa w tym samym czasie. Trawnik w pełnym sezonie potrzebuje regularnych dawek, a zraszacze zużywają setki litrów w jednej sekcji. Dlatego zbiornik opróżnia się szybko i nie zawsze się napełnia między opadami.
Główne ograniczenie: mała pojemność, duże zapotrzebowanie
Największym problemem deszczówki nie jest jakość, tylko skala. Typowy zbiornik domowy ma pojemność liczoną w kilku tysiącach litrów, podczas gdy podlewanie trawnika w upalny tydzień potrafi zużyć więcej. Susza oznacza brak opadów, a więc i pustą "rezerwę" dokładnie wtedy, gdy jej najbardziej potrzebujesz.
W praktyce deszczówka dobrze sprawdza się:
- przy podlewaniu rabat i krzewów kroplownikami,
- jako wsparcie dla trawnika w okresach z umiarkowanymi opadami,
- w połączeniu z wodociągiem lub studnią i zaworem przełączającym.
Przy dużym trawniku opartym wyłącznie na deszczówce zbiornik wymagałby zbyt dużej pojemności i miejsca. Dlatego rzetelnie liczymy bilans wody przy wycenie, zamiast obiecywać pełną niezależność.
Zbiornik, pompa, filtr i przelew
Zestaw podstawowy składa się z kilku elementów:
- filtr wlotowy zatrzymujący liście i większe zanieczyszczenia,
- zbiornik naziemny lub podziemny, zamknięty i ciemny, żeby woda nie "kwitła",
- przelew odprowadzający nadmiar wody do kanalizacji deszczowej, rowu lub na teren chłonny,
- pompa zasilająca zraszacze, najczęściej zatapialna lub samossąca,
- zawór przełączający na wodę z wodociągu lub studni,
- filtr przed pompą chroniący dysze przed zatkaniem.
Przelew musi mieć zapewniony odbiór wody, bo inaczej zbiornik w czasie ulewy zacznie zalewać teren. Sposób odprowadzania dobiera się do gruntu i zabudowy. O gruntach w okolicach Wrocławia piszemy ostrożnie: w dolinie Odry bywają ciężkie i wody gruntowe stoją wyżej, co wpływa na wybór między zbiornikiem podziemnym a naziemnym.
Pompa: dobór i ciśnienie
Pompa musi dać odpowiednie ciśnienie i wydajność dla zraszaczy. Zraszacze rotacyjne potrzebują wyższego ciśnienia niż kroplowniki, dlatego pompę dobieramy do najbardziej wymagającej sekcji, a nie do średniej. Zbyt słaba pompa nie wynurzy zraszaczy, zbyt mocna zużywa energię i obciąża instalację.
Pompę montuje się tak, aby można ją było szybko odłączyć i spuścić z niej wodę na zimę. Zasilanie elektryczne podłącza osoba z uprawnieniami, a sterowanie spinamy z montażem nawadniania tak, żeby pompa włączała się razem z sekcją. Jeśli planujesz sterowanie czujnikiem, sprawdź też poradnik o sterownikach nawadniania.
Zabezpieczenie przed zamarznięciem
Woda w zbiorniku, pompie i filtrze może zamarznąć i rozsadzić elementy. Zbiornik zakopany poniżej strefy przemarzania jest zwykle bezpieczny, ale wszystko, co wystaje nad ziemię, trzeba opróżnić lub ocieplić. Przed zimą:
- odłącz pompę i spuść z niej wodę,
- opróżnij filtr i rury nad gruntem,
- zostaw zbiornik częściowo napełniony lub opróżniony zgodnie z zaleceniami producenta,
- przedmuchaj rury zraszaczy, o czym piszemy w poradniku o zimowaniu.
Szczegóły zależą od typu zbiornika, więc ustalamy je przy wycenie.
Jakość wody i konserwacja
Deszczówka z dachu zbiera pył, pyłki i drobne zanieczyszczenia. Dlatego filtr trzeba okresowo czyścić, najlepiej wiosną i jesienią. Jeśli woda w zbiorniku zaczyna pachnieć, to znak, że potrzebuje przepływu i ciemności. Zbiornik zamknięty i zaciemniony ogranicza rozwój glonów.
Przed użyciem deszczówki w ogrodzie z roślinami jadalnymi zwróć uwagę na materiał dachu. Nie podajemy tu rekomendacji sanitarnych, bo to wykracza poza zakres naszej usługi. Przy pytaniach o wykorzystanie wody do warzyw sprawdź zalecenia producenta pokrycia.
Odwodnienie i studnie chłonne
Jeśli zależy Ci głównie na zagospodarowaniu nadmiaru wody z dachu, a nie na podlewaniu, wchodzimy w temat odwodnienia i studni chłonnych. To inny zakres prac, dlatego szczegóły znajdziesz u naszych kolegów: prace ziemne i odwodnienie.
Jak zacząć
Policz powierzchnię dachu, zmierz trawnik i wskaż miejsce na zbiornik. Z tym przygotujemy wycenę i podpowiemy, czy deszczówka wystarczy, czy lepiej połączyć ją z wodociągiem. Wycena jest bezpłatna, a odpowiadamy po otrzymaniu zdjęć.
